Misschien voel je dat er iets niet klopt aan de band met je moeder. Je wordt gemanipuleerd of voor haar karretje gespannen. We hebben daar een benaming voor, we noemen dat een “giftige” (toxic) moeder. Het is belangrijk dat je gaat inzien hoe het precies zit.

Het is niet jouw schuld

Ten eerste is het belangrijk om te weten dat het niet jouw schuld is, dat je een giftige moeder hebt. Veel mensen worstelen met complexe gezinsdynamiek, dus je bent geen uitzondering. Ook is het belangrijk dat je weet dat veel ouders zich schuldig maken aan giftig gedrag, sommige hebben zelfs alle eigenschappen die hieronder aan bod komen.

Kenmerken “giftige” moeder

Het is ook niet erg als we soms wat van dat gedrag terugzien, niemand is perfect en ook je ouders zijn geconditioneerd met bepaalde coping-mechanismen. Als we spreken van een “giftige” moeder, zal zij bijna constant, of in ieder geval regelmatig, twee of meer van de kenmerken vertonen. 

  • Schuldgevoel en manipulatie. Je moeder zet manipulatie in om haar zin te krijgen. Ze werkt er actief aan om jou je schuldig of verantwoordelijk te laten voelen voor haar slechte gedrag. Ze speelt volledig in op je zwakke plekken en emotionele kant. Omdat ze je zo goed kent weet ze waar je gevoelig voor bent. Ook al probeer je alles goed te doen voor haar, je zal het gevoel hebben dat het nooit goed genoeg is. Ze geeft je ook (in)direct de schuld van haar problemen. En kan je zelfs verantwoordelijk stellen voor haar negatieve emoties die ze heeft ervaren.
  • Vernederen. Dit kan subtiel of vrij direct zijn. Je moeder maakt regelmatig negatieve opmerkingen of grappen over jou, in het bijzijn van familie of vrienden. Ze let niet op wat het met jou doet. Als je haar confronteert met wat ze doet, zal ze je vertellen dat je overgevoelig bent. Je bent kleinzerig en niet in staat dingen als een grap te zien. En public voor schut gezet worden maakt dat je waardeloos en gekwetst voelt.
  • Je mag geen negatieve emoties hebben. Je mag nooit je boosheid laten zien, of je ongenoegen uitspreken. Ze is er niet van gediend en zal niet naar je luisteren. Je wordt gestraft met passief-agressief gedrag. Ze zal je bijvoorbeeld negeren. Ook kan het zijn dat ze je kritiek levert, omdat ze niet zit te wachten op jouw emoties.

Giftige moeder

  • Voortdurend kritiek krijgen. Niets is goed genoeg voor haar. Hier hebben we het niet alleen over jou, maar niets in haar leven lijkt goed te verlopen. Ze is voortdurend afkeurend en perfectionistisch, omdat dingen zelden aan haar hoge eisen kunnen voldoen. En inmiddels klinkt jouw innerlijke criticus net als zij. Als kind werd je vaak bekritiseerd, wat maakt dat je jezelf bent gaan bekritiseren. Soms hoeft de kritiek niet eens hard geweest te zijn, het kan onder het mom van een grap zijn gegaan. Denk bijvoorbeeld aan een opmerking als: “Hij is zo slim onze zoon, alleen jammer dat hij zo lui is”. Je zult het nooit goed kunnen doen bij zo’n perfectionistische moeder.
  • Controle freak. Ze heeft een sterke persoonlijkheid en neemt graag alle leiding. Tot op de dag van vandaag geeft ze je instructies over hoe jij je moet gedragen. Ze weet ook als geen ander wat het beste voor je is en stopt het niet onder stoelen of banken. Ook heeft ze over alles een mening die ze ongezout met je deelt.
  • Passief agressief gedrag. Ze is agressief zonder woorden. Nooit zal ze haar woede naar je uiten, maar kan bijvoorbeeld opzettelijk een gebeurtenis uitstellen, te laat komen voor een belangrijke afspraak, of zich zonder aanwijsbare reden nors en nukkig gedragen. Ze reageert niet goed op confrontaties en vermijdt ten koste van alles emotionele intimiteit. Dit gaat vaak samen met het stuk controle willen.
  • Negeert persoonlijke grenzen. Je moeder heeft geen boodschap aan jouw grenzen. Niet aan je privacy en opent gewoon je lades en kasten als ze bij je op bezoek is. Ze checkt het liefst ook je post en wil weten met wie je omgaat. Als ze echt te ver gaat spreekt ze misschien wel met je vrienden of nog erger je baas, om zo alles van je te weten. Dit is een moeder met hechtingsproblemen en een gebrek aan respect.
  • Je bent haar beste vriend. Dit is niet altijd een kenmerk van een giftige moeder, omdat er nauwe en goede relaties tussen ouders en kinderen bestaan. Als ze echter ook controlerende, manipulatieve en passief-agressieve eigenschappen vertoont, kan het een grote last voor je zijn om haar beste vriendin te zijn. Als ze wil dat jij je bezighoudt met haar emoties en gevoelens is er iets mis, dit is een narcistische eigenschap. En let er ook op dat als jij jouw emoties deelt, net zoals zij, dan aarzelt ze niet om je zelfvertrouwen te beschadigen of je te manipuleren als ze haar zin niet krijgt.

Giftige moederWat kun je doen?

Als je dit allemaal hebt doorgenomen en je moeder hierin herkent, wat kun je dan doen? Onthou ten eerste dat je jouw moeder niet kunt veranderen. Wat je wel kunt doen, is werken aan de relatie die je met jezelf hebt. Een van de manieren om dit te doen, is door grenzen te leren stellen aan iedereen die je een slecht gevoel geeft.

“Life doesn’t come with a manual, it comes with a mother” 

Ten tweede, als je merkt dat omgaan met je moeder ervoor zorgt dat jij je slechter voelt over jezelf, dan is het misschien tijd om serieuze grenzen naar haar te gaan stellen. Als dit te moeilijk voor je is, zou je misschien een therapeut kunnen overwegen. Een therapeut kan je helpen om je onafhankelijkheid en kracht weer terug te nemen. 

Geen boosheid zaaien

Natuurlijk is dit geen artikel om moeders in een slecht of kwaad daglicht te stellen. En het is ook niet bedoeld om gevoelens van haat of boosheid naar je moeder aan te wakkeren. Het is alleen wel belangrijk om in te zien dat het schadelijk is, om haar gedrag goed te praten of er excuses voor te verzinnen.

“A toxic mother can cause just as much damage as an absent father” 

Dit gedrag heeft namelijk een grote impact op wie jij bent en hoe jij in het leven staat. Een moeder die consequent jouw grenzen negeert, je de liefde onthoudt of je emoties op een of andere manier ontkent, vertoont “giftige” gedragseigenschappen.

Boeken tip

Mocht je zelf moeder zijn, of worden en niet in dit gedrag willen blijven of zitten. Dan is een goed boek om eens te lezen: “Het boek waarvan je wilde dat je ouders het hadden gelezen”. Ik citeer: “Iedere ouder wil dat zijn kind gelukkig is, en dat het in een veilige omgeving opgroeit tot een gelukkige volwassene. Maar hoe doe je dat? In dit wijze, verstandige en verfrissende boek staat alles wat er in de opvoeding van een kind écht toe doet. Geen praktische tips over slapen, eten, goede manieren of huiswerk, maar helder advies over de essentie van het ouderschap.

Philippa Perry

Op basis van haar rijke ervaring als therapeut, haar wetenschappelijke inzichten en haar persoonlijke ervaringen als ouder, behandelt Philippa Perry de grote vragen van de ouder-kindrelatie, van baby tot tienerjaren. Hoe ga je om met je eigen gevoelens en die van je kind? Jouw gedragingen en patronen hoe zien die eruit? Hoe ga je om met je ouders, je partner, vrienden? Dit boek biedt een brede, verrassende kijk op een diepgaande en gezonde ouder-kindrelatie. “

Laat een reactie achter