Hoe vaak horen we niet dat mensen zeggen; “Ik ben een perfectionist”, best vaak als je het mij vraagt. Perfectionisme wordt eigenlijk niet eens door veel mensen als zwakte gezien. Zeker als we het iets subtieler zeggen als ;“Ik ben detailgericht en ongelooflijk toegewijd om ervoor te zorgen dat mijn werk vlekkeloos is.” Zeg zelf, dat klinkt geweldig, toch? Wie wil zo’n zwakte niet? 

“Perfectionism is self-abuse of the highest order”

Hoe ideaal perfectionisme ook klinkt voor iemand met hoge normen, de realiteit is dat het behoorlijk verlammend kan zijn. Het is zelfs een voorloper van psychische aandoeningen. Studies hebben aangetoond dat perfectionisme lijkt toe te nemen, vooral onder jongere werknemers.

Wat is het niet?

Laat we eerst eens kijken wat perfectionisme niet is. Mensen combineren perfectionisme vaak met hoge normen, aandacht voor detail en een streven naar uitmuntendheid. Maar het is heel goed mogelijk om hoge normen te hebben, zonder een “perfectionist” te worden genoemd. Als je een ondernemer bent is het streven naar perfectie juist iets wat je helpt om een succesvol bedrijf te bouwen. Om net even die extra stap te zetten waar anderen zich misschien niet aan wagen.

“Strive for progress not perfection”

Het woord perfectionisme wordt veel gebruikt en vaak verkeerd begrepen. Echt perfectionisme komt meestal vanuit faalangst, wat kan leiden tot allerlei andere problemen. Ik zie perfectionisme als een vorm van angst. Als mensen willen we allemaal zo graag geaccepteerd worden. En bij een perfectionist denkt hij de acceptatie niet te krijgen als hij niet perfect is.

Perfect bestaat niet

Als jij in jezelf een perfectionist herkent, herken je dan ook het vaak dingen uitstellen? Of moeite hebben om ergens aan te beginnen? Alle mogelijke manieren om iets te verknallen flitsen door je hoofd. Maar eerlijk is eerlijk, “perfect” is een onmogelijkheid, toch? Echt perfectionisme is onaangepast, wat betekent dat de persoon moeite heeft zich aan te passen aan de omgeving of situatie.

“Life doesn’t have to be perfect to be wonderful”

Als echte perfectionist zal je jezelf strikt blijven houden aan de norm die jij voor jezelf gesteld hebt. Voor alle duidelijkheid, ik zou “echt perfectionisme” geen kracht noemen. Streven naar kwaliteit en streven naar excellentie zijn sterke punten, maar overdrijf het niet.

Starheid en angst

Als starheid en angst beginnen binnen te kruipen, is dit een waarschuwingssignaal dat je te dicht bij die perfectionistische neigingen komt. Het is niet alleen dat perfectionisme toeneemt vandaag de dag. Mensen voelen steeds meer de drang om te voldoen aan steeds hogere normen in een prestatiemaatschappij.

Herken jij deze punten?

Hier is een kleine checklist met punten die je jezelf eens kan afvragen;

  1. Je tolereert geen ruimte voor fouten
  2. Je standaard is erg hoog waardoor je soms stress ervaart
  3. Je denkt in alles-of-niets-termen: zaken zijn of helemaal perfect, of compleet nutteloos
  4. Je bent erg kritisch op jezelf
  5. Je wil altijd meer, sneller en beter
  6. Als er iets fout gaat, voel je je slecht omdat je een fout hebt gemaakt
  7. Je hoopt, al dan niet stiekem, dat andere mensen dingen fout doen of falen, zodat jij je beter kan voelen
  8. Als je succesvol bent, voelt het niet als “genoeg”. Er is altijd meer te behalen of bereiken
  9. Als dingen niet zo gaan zoals je ze voor ogen zag, voel je je slecht
  10. Je ziet altijd alle fouten die andere mensen maken, zelfs als zij die zelf niet zien

Social media

Er zijn ook meer en meer mensen met psychische aandoeningen, zoals angst, depressie en eetstoornissen. Vooral bij jong volwassenen. Ze hebben de behoefte om te kunnen zijn als hun leeftijdgenoten, terwijl ze tegelijkertijd zichzelf harde zelfkritiek geven. Ook Sociale media spelen hierin een onmiskenbare rol.

“To me you are perfect!”

Zoals we allemaal weten, zie je alleen de allerleukste en mooiste dingen van anderen en wil iedereen zich daaraan meten. Jouw minder glanzende realiteit is een doorn in het oog. Perfectie is een gefilterde manier om jezelf en de wereld te zien. Mensen voelen zich eenzaam, waardeloos en niet in staat om iets te presteren.

Hoe waren je ouders?

Je hebt een grotere kans op perfectionisme als je ouders;

  • Zelf perfectionistisch waren
  • Kritisch op je waren en veel eisend waren
  • Altijd de eerste waren om je fouten te benoemen
  • Het heel belangrijk vonden wat je bereikte
  • Hele hoge verwachtingen van je hadden
  • Je geen positieve feedback of erkenning gaven als dingen goed gingen

Klinische problemen

Ik heb even opgezocht welke klinische problemen geassocieerd worden met perfectionisme, hier schrok ik toch wel van. Onder meer depressie en angst, zelfbeschadiging, sociale angststoornis, agorafobie, obsessief-compulsieve stoornis, eetaanvallen, anorexia, boulimia en andere eetstoornissen, posttraumatische stressstoornis, chronische vermoeidheid syndroom, slapeloosheid, hamsteren, dyspepsie, chronische hoofdpijn en, helaas, vroege sterfte en zelfmoord. Sommige studies suggereren dat hoe hoger je niveau van perfectionisme, hoe meer psychische stoornissen je waarschijnlijk zult lijden. 

“Free yourself from your own mind”

Een ander probleem is de impact die perfectionisten kunnen hebben op de mensen om hen heen. Wanneer je eigen normen zo hoog zijn dat je nooit goed genoeg bent, wat betekent dat dan voor anderen? Onderzoekers hebben ontdekt dat de kinderen van perfectionistische ouders vaak het gevoel hebben dat ze niet aan de normen van hun ouders kunnen voldoen. Hierdoor ontstaat veel onzekerheid en een gevoel van nooit goed genoeg zijn.

Ga voor goed genoeg!

Ga in plaats van voor perfect, eens voor goed genoeg. Gebruik het niet als excuus om te ontspannen, maar realiseer je gewoon dat er ook echt iets is dat goed genoeg wordt genoemd. En wanneer je daar bent, ben je klaar met wat je ook doet. Dus zoek een balans voor jezelf waar je goed werk doet en niet verslapt, maar stop met proberen iets te veel te verbeteren.

Iets doen en iets zijn

Onthou heel goed dat er een verschil is tussen iets doen en iets zijn. Er zijn dingen die jij bent, en er zijn dingen die jij doet. Het is een behoorlijk verschil als je een fout maakt om te zien dat je dat doet en niet dat je dan fout bent. Het betekent dus niet dat jij een loser bent. Want wat je doet is niet wie of wat je bent. Een leuk voorbeeld wat ik tegenkwam hierbij is; “Als je poept beschouw je jezelf toch ook niet als een uitwerpsel?” Wie jij bent verandert niet, wat je doet verandert wel.

“Laugh more worry less”

Maar zorg vooral dat je kan lachen om je eigen kritiek en fouten! Dan zal je beter in staat zijn om verder te kijken dan alleen maar de kritiek. Een gevoel van humor hebben over dit soort dingen, betekent dat je makkelijker van perspectief kan wisselen en kan ontspannen. Wen er maar aan dat de wereld niet precies volgens jouw standaard verloopt.

Laat een reactie achter